اگر اهل باشگاه باشید، احتمالاً نام آشواگاندا را بین مکملهای ورزشی شنیدهاید. آشواگاندا برای بدنسازی بیشتر به دلیل ارتباط احتمالی آن با قدرت، استقامت، ریکاوری و مدیریت استرس مورد توجه قرار گرفته است. اما این گیاه دقیقاً چیست و چرا تا این اندازه محبوب شده؟ آشواگاندا با نام علمی Withania somnifera گیاهی با سابقه طولانی استفاده در طب سنتی هند است که امروزه عصاره ریشه یا ترکیبی از ریشه و برگ آن در مکملهای غذایی استفاده میشود. از شناختهشدهترین ترکیبات آن میتوان به «ویتانولیدها» اشاره کرد؛ به همین دلیل میزان ویتانولید روی بسیاری از مکملهای استانداردشده نوشته میشود. آشواگاندا را گاهی در گروه «آداپتوژنها» هم قرار میدهند؛ یعنی موادی که ممکن است به بدن در سازگاری بهتر با فشارهای جسمی و روانی کمک کنند. همین ویژگی باعث شده است پای این گیاه از حوزه استرس و خواب به ورزش و بدنسازی هم باز شود.
آشواگاندا ممکن است در کنار تمرین منظم به بعضی جنبههای استقامت، قدرت، ریکاوری و مدیریت استرس کمک کند، اما خودش عضلهساز مستقیم نیست. تازهترین جمعبندی شواهد ورزشی نشان میدهد نتایج مربوط به استقامت هوازی امیدوارکنندهتر و باثباتتر هستند، در حالی که اثر آن بر قدرت مثبت به نظر میرسد اما در همه شرایط یکسان نیست. بنابراین بهتر است آشواگاندا را در جایگاه یک مکمل کمکی ببینیم؛ نه مکملی که قرار باشد ضعف برنامه تمرینی، کمبود پروتئین یا خواب ناکافی را جبران کند.
بدنسازی فقط به زمانی که وزنه میزنیم محدود نمیشود. بدن بعد از هر جلسه تمرین باید فرصت داشته باشد تا خستگی را جبران کند و برای تمرین بعدی آماده شود. خواب، تغذیه، میزان استرس، شدت تمرین و فاصله بین جلسات همگی روی این روند اثر میگذارند. جذابیت آشواگاندا برای ورزشکاران این است که احتمالاً فقط یک مسیر را هدف نمیگیرد و ممکن است روی چند بخش از این چرخه اثر داشته باشد. تازهترین بررسی جامع تحقیقات ورزشی نشان میدهد آشواگاندا در مجموع میتواند به بعضی شاخصهای عملکرد ورزشی کمک کند، اما میزان این کمک به نوع فعالیت بستگی دارد. نتیجه برای استقامت هوازی از بقیه بخشها باثباتتر بوده، در حالی که اثر آن بر قدرت مثبت اما نامطمئنتر است. بنابراین وقتی از فواید آشواگاندا حرف میزنیم، بهتر است آن را «حمایت از عملکرد و ریکاوری» بدانیم، نه میانبری برای رسیدن به عضله بیشتر یا رکورد بالاتر.
برای افزایش حجم عضله هنوز همان اصول آشنا مهمترین نقش را دارند: تمرین مقاومتی مناسب، دریافت پروتئین و انرژی کافی و ریکاوری خوب. آشواگاندا نمیتواند جای هیچکدام از آنها را بگیرد. بااینحال، وقتی این پایهها درست باشند، بعضی عصارههای استانداردشده آشواگاندا ممکن است کمی به روند پیشرفت کمک کنند. در تحقیقات مربوط به تمرین مقاومتی، مصرف آشواگاندا در کنار ورزش با بهبود بعضی شاخصهای قدرت و اندازه عضله همراه بوده است.
نکته مهم این است که این یافتهها به معنی آن نیستند که هر فردی با مصرف آشواگاندا افزایش حجم محسوسی خواهد داشت. نوع عصارهها یکسان نبوده، سابقه تمرینی شرکتکنندگان متفاوت بوده و تعداد پژوهشهای ورزشی هنوز آنقدر زیاد نیست که بتوان برای همه نسخه واحدی نوشت. بنابراین اگر هدف شما عضلهسازی است، آشواگاندا را بهتر است یک مکمل جانبی برای یک برنامه درست بدانید؛ برنامهای که همچنان تمرین و تغذیه بخش اصلی آن هستند.
در مورد قدرت عضلانی نتایج جالباند، اما بهتر است با کمی احتیاط تفسیر شوند. برخی افراد در کنار تمرین مقاومتی و مصرف آشواگاندا افزایش بیشتری در قدرت نشان دادهاند. از طرف دیگر، وقتی تعداد بیشتری از تحقیقات کنار هم بررسی شدهاند، نتیجه کلی مثبت بوده اما آنقدر یکنواخت نبوده که بتوان گفت آشواگاندا حتماً قدرت را افزایش میدهد. همچنین اثر آشواگاندا با مکملهایی مثل کافئین فرق دارد. قرار نیست آن را کمی قبل از تمرین مصرف کنید و همان روز احساس کنید انرژی یا قدرت شما ناگهان بالا رفته است. بیشتر تحقیقات، مصرف منظم را طی چند هفته بررسی کردهاند. حتی در یک بررسی کوتاهمدت جدید روی ورزشکاران، بهبود در قدرت دست دیده شد اما همان اثر به شکل ثابت در قدرت اندام تحتانی یا ریکاوری مشاهده نشد. پس انتظار مناسب این است که آشواگاندا ممکن است در بعضی افراد به سازگاری تمرینی کمک کند، نه اینکه مثل یک محرک فوری عمل کند.
شاید یکی از جذابترین یافتههای جدید درباره آشواگاندا به استقامت مربوط باشد. استقامت هوازی به زبان ساده یعنی بدن هنگام فعالیت چقدر خوب میتواند از اکسیژن استفاده کند و فعالیت را ادامه دهد. این موضوع فقط برای دوندگان یا دوچرخهسواران اهمیت ندارد؛ در بسیاری از ورزشها و حتی جلسات طولانی بدنسازی هم ظرفیت هوازی مناسب میتواند مفید باشد. تازهترین متاآنالیز مطالعات ورزشی نشان داده است که در میان جنبههای مختلف عملکرد، شواهد مربوط به استقامت هوازی از باثباتترین نتایج آشواگاندا بودهاند. بررسیهای قبلی درباره VO₂max، یعنی یکی از شاخصهای توان هوازی، نیز در مجموع جهت مثبتی داشتهاند. البته این به معنی آن نیست که مصرف مکمل بدون تمرین، استقامت را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد. پایه اصلی همچنان برنامه تمرینی است. جایگاه آشواگاندا بیشتر میتواند بهعنوان یک عامل کمکی باشد که در برخی افراد به پاسخ بهتر بدن به تمرین کمک میکند.
ریکاوری فقط به معنی کمترشدن درد عضلات نیست. احساس خستگی، کیفیت خواب، آمادگی برای جلسه بعد و میزان فشاری که بدن و ذهن تحمل میکنند هم بخشی از ریکاوری هستند. آشواگاندا از این نظر جالب است، چون بعضی تحقیقات ورزشی بیشتر از افزایش قدرت، روی احساس بهتر ریکاوری و خواب نتیجه نشان دادهاند. برای مثال، در ورزشکاران زن حرفهای مصرف عصاره ریشه آشواگاندا با بهبود احساس ریکاوری و کیفیت ادراکشده خواب همراه بود؛ در حالی که تغییرات قدرت چندان واضح نبود. مطالعه جدید دیگری روی ورزشکاران رشتههای تیمی نیز نشان داد که در یک دوره پرفشار تمرینی، آشواگاندا میتواند روی برخی شاخصهای استرس و ریکاوری اثر بگذارد. این نتیجه از نظر عملی مهم است. همیشه لازم نیست یک مکمل باعث شود وزنه بیشتری بزنیم تا برای ورزشکار ارزشمند باشد؛ گاهی اینکه بدن فشار تمرین را بهتر تحمل کند و فرد برای جلسه بعد آمادهتر باشد، میتواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
بخشی از توجه به آشواگاندا در بدنسازی اصلاً از خود عضله شروع نشده است. این گیاه سالها بیشتر به دلیل ارتباطش با استرس و خواب شناخته میشد و همین موضوع میتواند برای فردی که مرتب ورزش میکند هم مهم باشد. تمرین سنگین، فشار کاری، خواب نامناسب و محدودیتهای رژیم غذایی گاهی همزمان اتفاق میافتند و مجموع آنها میتواند روی احساس خستگی و کیفیت تمرین اثر بگذارد. اینجا احتمالاً یکی از منطقیترین کاربردهای آشواگاندا دیده میشود. اگر مکمل بتواند در بعضی افراد به مدیریت بهتر استرس یا خواب کمک کند، اثر آن لزوماً «عضلهسازی مستقیم» نیست، اما میتواند شرایطی ایجاد کند که ادامه یک برنامه تمرینی راحتتر شود. شواهد مربوط به استرس در حال حاضر نسبت به بسیاری از ادعاهای ورزشی سابقه و پشتوانه بیشتری دارند، هرچند نوع فرآوردهها و پاسخ افراد همچنان متفاوت است.
کورتیزول در فضای بدنسازی گاهی طوری معرفی میشود که انگار هر مقدار آن برای عضله مضر است؛ در حالی که چنین برداشتی درست نیست. کورتیزول یک هورمون طبیعی است و بدن برای عملکرد طبیعی خود به آن نیاز دارد. افزایش موقت آن در پاسخ به ورزش هم میتواند بخشی از پاسخ طبیعی بدن باشد. موضوع بیشتر زمانی اهمیت پیدا میکند که فرد برای مدت طولانی با استرس زیاد، خواب کم و فشار تمرینی بالا روبهرو باشد. درباره آشواگاندا، جمعبندی تحقیقات انسانی نشان داده است که برخی فرآوردهها میتوانند احساس استرس را کمتر کنند و در بعضی افراد کاهش کورتیزول نیز دیده شده است. متاآنالیز هورمونی جدیدتر هم کاهش کورتیزول را در مجموعه کارآزماییها گزارش کرده است. بااینحال، درست نیست نتیجه بگیریم «آشواگاندا کورتیزول را پایین میآورد و بنابراین عضله میسازد». نگاه منطقیتر این است که مدیریت بهتر استرس ممکن است شرایط ریکاوری را بهتر کند.
اگر مرتب ورزش میکنید، خواب تقریباً به اندازه خود تمرین اهمیت دارد. فردی که هر هفته چند جلسه تمرین خوب انجام میدهد اما بهطور مداوم خواب ناکافی دارد، بخشی از فرصت ریکاوری خود را از دست میدهد. آشواگاندا در کنار استرس، برای خواب هم بررسی شده و برخی فرآوردههای آن توانستهاند در بعضی افراد به بهترشدن کیفیت خواب کمک کنند. البته نباید از آن انتظار داشته باشیم که جای عادتهای درست خواب را بگیرد. اگر ساعت خواب نامنظم باشد، مقدار زیادی کافئین در ساعات پایانی روز مصرف شود یا فرد هر شب فقط چند ساعت بخوابد، افزودن مکمل مشکل اصلی را حل نمیکند. آشواگاندا زمانی میتواند منطقیتر باشد که استرس و تنش بخشی از مسئله خواب باشند. برای ورزشکاری که به دنبال تمرین باکیفیت و ریکاوری مناسب است، این اثر غیرمستقیم میتواند بهاندازه بعضی ادعاهای پررنگتر ورزشی ارزش داشته باشد.
ارتباط آشواگاندا و تستوسترون واقعی است، اما معمولاً در تبلیغات بزرگتر از چیزی که شواهد اجازه میدهند نمایش داده میشود. بررسی های جدید نشان داده است که در مردان، مصرف آشواگاندا با افزایش سطح تستوسترون همراه بوده، در حالی که همین اثر در زنان مشاهده نشده است. NCCIH نیز پیش از این از وجود شواهد محدود برای افزایش تستوسترون در مردان طی چند ماه مصرف صحبت کرده بود. اما یک نکته مهم وجود دارد: بالا رفتن تستوسترون در آزمایش خون الزاماً مساوی با رشد قابلتوجه عضله نیست. وضعیت اولیه هورمونی، سن، تغذیه، خواب و تمرین همه روی نتیجه اهمیت دارند. به همین دلیل آشواگاندا را نباید «تستوسترونبوستر قوی» یا جایگزین درمان مشکلات هورمونی معرفی کرد. اگر کسی واقعاً به پایین بودن تستوسترون مشکوک است، مسیر درست، ارزیابی پزشکی و آزمایش است؛ نه تلاش برای تشخیص یا درمان مشکل با یک مکمل غذایی.
اگر هدف اصلی شما کاهش وزن یا چربی بدن است، بهتر است آشواگاندا را در گروه مکملهای اصلی چربیسوز قرار ندهیم. بعضی افراد به دلیل ارتباط این گیاه با استرس و کورتیزول تصور میکنند مصرف آن مستقیماً باعث افزایش چربیسوزی میشود، اما شواهد ورزشی چنین نتیجه سادهای را تأیید نمیکنند. ممکن است فردی که استرس خود را بهتر مدیریت میکند، خواب مناسبتری دارد و انرژی بیشتری برای ادامه برنامه تمرین و تغذیه دارد، در کنترل وزن نیز موفقتر باشد. اما این یک اثر غیرمستقیم است و با یک ماده چربیسوز مستقیم تفاوت دارد. کاهش چربی همچنان بیشتر به تعادل انرژی، کیفیت رژیم غذایی، فعالیت روزانه و برنامه ورزشی بستگی دارد. حتی در پژوهشهای ورزشی آشواگاندا، نتایج مربوط به ترکیب بدن همیشه کاملاً یکسان نبودهاند. بنابراین اگر هدف شما کات یا کاهش چربی است، بهتر است آشواگاندا را بهخاطر فواید احتمالی دیگرش بررسی کنید، نه بهعنوان جایگزین برنامه غذایی و ورزشی.
یکی از سؤالهای رایج این است که «چند میلیگرم بخوریم و چه زمانی؟» پاسخ به این سؤال به اندازهای که در نگاه اول به نظر میرسد ساده نیست؛ چون همه مکملهای آشواگاندا مشابه نیستند. بعضی از ریشه تهیه میشوند، برخی ترکیبی از ریشه و برگ هستند و مقدار ویتانولید آنها نیز با هم تفاوت دارد. بنابراین بهتر است قبل از تمرکز روی یک عدد، مشخصات خود محصول را ببینیم. مقدار ماده گیاهی یا عصاره، درصد استانداردسازی و بخش مورد استفاده گیاه همگی میتوانند اهمیت داشته باشند. همین تفاوت میان فرآوردهها یکی از دلایلی است که نتیجه تحقیقات آشواگاندا همیشه کاملاً یکسان نیست.
نکته دیگر این است که مقادیر استفادهشده در مطالعات به معنی نسخه شخصی برای همه افراد نیستند. بهترین رویکرد این است که دستور مصرف فرآورده مشخص رعایت شود و افزایش خودسرانه دوز با این تصور که «بیشتر یعنی بهتر» انجام نشود.
یک «دوز استاندارد بدنسازی» که برای همه محصولات آشواگاندا مناسب باشد وجود ندارد. بااینحال، بررسی جدید شواهد ورزشی نشان داده است که در میان عصارههایی که تا امروز مطالعه شدهاند، حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیگرم عصاره در روز یکی از محدودههایی است که بیشترین پشتوانه پژوهشی را دارد. خود نویسندگان این تحلیل هم تأکید کردهاند که این نتیجه هنوز قطعی نیست و باید بهعنوان راهنمای پژوهشی دیده شود، نه نسخه مصرف. [۳] در برخی کارآزماییهای تمرین مقاومتی نیز مقدار ۶۰۰ میلیگرم در روز استفاده شده است. اما ۶۰۰ میلیگرم از یک عصاره لزوماً معادل ۶۰۰ میلیگرم از محصول دیگری نیست، چون میزان ویتانولید و روش استخراج میتواند متفاوت باشد. بنابراین هنگام مصرف یک مکمل مشخص، دوز درجشده روی همان محصول باید مبنای اصلی باشد و در شرایط خاص، نظر پزشک یا داروساز در اولویت قرار میگیرد.
برخلاف بعضی مکملهای قبل از تمرین، برای آشواگاندا زمان طلایی مشخصی مثل «۳۰ دقیقه قبل از ورزش» نداریم. بیشتر شواهد مربوط به مصرف منظم روزانه طی چند هفته هستند، نه اثر فوری یک دوز. بنابراین احتمالاً تداوم مصرف مطابق دستور محصول از اینکه دقیقاً قبل یا بعد از تمرین باشد مهمتر است. بعضی افراد مصرف عصر یا شب را ترجیح میدهند، بهویژه اگر احساس کنند آشواگاندا به آرامش آنها کمک میکند. افراد دیگری ممکن است مصرف در طول روز را راحتتر بدانند. از آنجا که آشواگاندا در برخی افراد میتواند خوابآلودگی یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند، واکنش شخصی هم در انتخاب زمان مصرف اهمیت دارد. در حال حاضر شواهد کافی وجود ندارد که مصرف قبل تمرین، بعد تمرین یا شب را برای همه برتر بدانیم. بنابراین لازم نیست زمانبندی را پیچیده کنیم؛ دستور فرآورده و تحمل فردی معیارهای کاربردیتری هستند.
وقتی دو محصول هر دو با عنوان «آشواگاندا» فروخته میشوند، الزاماً مشابه نیستند. اولین نکته این است که مشخص باشد عصاره از ریشه، برگ یا ترکیب هر دو تهیه شده است. ترکیب شیمیایی این بخشها دقیقاً یکسان نیست. نکته بعدی استانداردسازی است؛ یعنی تولیدکننده مشخص کرده باشد میزان ترکیبات شاخص مانند ویتانولیدها چقدر است. عدد میلیگرم هم مهم است، اما نباید تنها معیار انتخاب باشد. مقدار کمتر از یک عصاره غلیظ را نمیتوان صرفاً بر اساس وزن با مقدار بیشتری از پودر یا عصاره متفاوت مقایسه کرد. همچنین نتیجه یک تحقیق روی یک عصاره مشخص، اثربخشی تمام مکملهایی را که نام آشواگاندا دارند ثابت نمیکند. محصول مناسبتر محصولی است که ترکیبات، بخش گیاه، میزان استانداردسازی و مقدار مصرف آن شفاف باشد. این نگاه هم به انتخاب آگاهانهتر کمک میکند و هم از افتادن در دام عبارتهایی مثل «قویترین» یا «بالاترین درصد، پس بهترین نتیجه» جلوگیری میکند.
برای بیشتر افراد، مصرف کوتاهمدت آشواگاندا معمولاً قابلتحمل است و عوارض احتمالی اغلب خفیف هستند. ناراحتی معده، تهوع، شلشدن مدفوع یا خوابآلودگی از موارد شناختهشدهترند. اطلاعات درباره مصرف طولانیمدت کمتر است و منابع معتبر ایمنی مصرف چندماهه را بهتر از مصرف بسیار طولانی میشناسند. مواردی از آسیب کبدی نیز در ارتباط با مکملهای آشواگاندا گزارش شده است، اما این عارضه نادر محسوب میشود و مطرحکردن آن به معنی خطرناک بودن معمول مکمل برای همه افراد نیست. کسانی که بیماری کبدی، مشکل تیروئید یا بیماری خودایمنی دارند، داروی منظم مصرف میکنند، باردار یا شیرده هستند یا جراحی در پیش دارند، بهتر است پیش از شروع مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند. آشواگاندا همچنین ممکن است با برخی داروهای دیابت، فشار خون، آرامبخش، ضدتشنج، سرکوبکننده ایمنی و هورمون تیروئید تداخل داشته باشد.
یکی از رایجترین تصورها این است که آشواگاندا نوعی «استروئید طبیعی» است؛ چنین تعریفی درست نیست. اشتباه دوم این است که درصد بالاتر ویتانولید را مستقیماً مساوی با عضلهسازی بیشتر بدانیم. هنوز چنین رابطه سادهای اثبات نشده است. تصور دیگر این است که چون آشواگاندا ممکن است روی تستوسترون اثر بگذارد، پس حتماً نتیجه آنابولیک قابلتوجهی ایجاد میکند؛ در حالی که افزایش تستوسترون در بعضی افراد به معنی افزایش محسوس عضله در همه مصرفکنندگان نیست. همچنین نیازی نیست آشواگاندا حتماً درست قبل از تمرین مصرف شود و قرار نیست کمبود خواب یا برنامه تمرینی ضعیف را جبران کند. شاید منطقیترین نگاه این باشد که آشواگاندا را یک مکمل کمکی با چند اثر احتمالی بدانیم. بعضی افراد ممکن است از نظر استرس، خواب، ریکاوری یا عملکرد بیشتر از آن سود ببرند و بعضی دیگر تفاوت زیادی احساس نکنند. این تفاوت کاملاً طبیعی است.
آشواگاندا و فلفل سیاه آمیتیس نیک دارو یکی از فرآوردههای مرتبط با این موضوع است. بر اساس کاتالوگ رسمی، مقدار مصرف روزانه دو کپسول است و این دو کپسول در مجموع ۶۵۰ میلیگرم عصاره ریشه آشواگاندا، استانداردشده به ۸ درصد ویتانولید، و ۱۵ میلیگرم عصاره میوه فلفل سیاه فراهم میکنند. روی بستهبندی محصول، کاهش استرس، افزایش سطح انرژی و کمک به بهبود تمرکز بهعنوان موارد مصرف درج شده و نحوه مصرف نیز روزانه دو کپسول همراه آب یا طبق دستور پزشک ذکر شده است. در بخش احتیاط نیز به مشورت با پزشک در بارداری و شیردهی، مصرف داروهای پایینآورنده قند خون و مصرف داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین اشاره شده است. نکته مهم این است که شواهد علمی مربوط به سایر عصارههای آشواگاندا را نمیتوان بهطور قطعی به این محصول نهایی تعمیم داد. این فرآورده در این مقاله در جایگاه یک مکمل غذایی معرفی میشود، نه جایگزین تمرین، تغذیه یا درمان پزشکی.
اگر بخواهیم درباره آشواگاندا برای بدنسازی ساده و بدون بزرگنمایی صحبت کنیم، با مکملی روبهرو هستیم که شواهد آن در بعضی زمینهها امیدوارکننده است. تازهترین جمعبندی پژوهشهای ورزشی نشان میدهد نتیجه برای استقامت هوازی باثباتتر است و برای قدرت نیز اثر مثبت احتمالی وجود دارد، اما این اثر در همه افراد و همه شرایط یکسان نیست. آشواگاندا همچنین میتواند از مسیرهایی مثل مدیریت استرس، خواب و احساس ریکاوری برای بعضی ورزشکاران ارزشمند باشد.
در عین حال، آشواگاندا قرار نیست جای تمرین مقاومتی، پروتئین کافی، دریافت انرژی مناسب و خواب را بگیرد. اگر این پایهها درست باشند، میتوان آن را بهعنوان یک مکمل کمکی بررسی کرد. هنگام انتخاب محصول هم بهتر است فقط به عدد میلیگرم توجه نکنید و نوع عصاره و میزان استانداردسازی را در نظر بگیرید. برای بیشتر افراد سالم، مصرف کوتاهمدت معمولاً قابلتحمل است و در صورت وجود بیماری زمینهای یا مصرف دارو، مشورت با پزشک یا داروساز تصمیم مطمئنتری خواهد بود.
خیر. عضله برای رشد به تمرین مقاومتی، پروتئین و انرژی کافی و ریکاوری نیاز دارد. آشواگاندا ممکن است در کنار این عوامل به بعضی جنبههای قدرت یا عملکرد کمک کند، اما مصرف آن بهتنهایی انتظار منطقی برای عضلهسازی ایجاد نمیکند.
آشواگاندا مکمل مخصوص حجم یا کات نیست. کاربردهای احتمالی آن بیشتر به استرس، خواب، ریکاوری و عملکرد ورزشی مربوط میشوند. بنابراین ممکن است در هر دو دوره استفاده شود، اما عامل اصلی افزایش حجم یا کاهش چربی محسوب نمیشود.
در حال حاضر برتری مشخصی برای قبل یا بعد تمرین ثابت نشده است. بیشتر تحقیقات مصرف منظم روزانه را بررسی کردهاند. بنابراین رعایت دستور فرآورده و استمرار مصرف معمولاً مهمتر از زمان دقیق مصرف نسبت به جلسه تمرین است.
آشواگاندا مکمل با اثر ورزشی فوری محسوب نمیشود. بسیاری از اثرات مورد توجه آن در دورههای چند هفتهای بررسی شدهاند. زمان پاسخ میتواند با توجه به نوع عصاره، مقدار مصرف، هدف استفاده و شرایط فرد متفاوت باشد.
در مردان، شواهدی از افزایش تستوسترون وجود دارد، اما این اثر برای همه تضمینشده نیست و به معنی عضلهسازی قطعی هم نیست. اگر نگرانی واقعی درباره سطح تستوسترون وجود دارد، ارزیابی پزشکی و آزمایش مناسبتر از مصرف خودسرانه مکمل است.
این دو مکمل عملکرد یکسانی ندارند و آشواگاندا جای کراتین را نمیگیرد. برای افراد سالم ممکن است هر دو در یک برنامه مکمل قرار بگیرند، اما در صورت استفاده از چند مکمل یا مصرف دارو، بهتر است ترکیب کلی با پزشک یا داروساز بررسی شود.
تحقیقات روی زنان ورزشکار نیز انجام شده و بعضی نتایج به بهبود احساس ریکاوری و کیفیت خواب اشاره دارند. بااینحال، مصرف آشواگاندا در بارداری توصیه نمیشود و در شیردهی نیز بهتر است بدون نظر پزشک استفاده نشود.
لزومًا خیر. درصد ویتانولید فقط یکی از مشخصات عصاره است. بخش گیاه، روش استخراج، مقدار مصرف و کیفیت محصول هم اهمیت دارند. نمیتوان فقط با دیدن درصد بالاتر نتیجه گرفت یک محصول برای بدنسازی اثربخشی بیشتری خواهد داشت.
در بعضی افراد ممکن است خوابآلودگی ایجاد شود، هرچند این اتفاق برای همه رخ نمیدهد. اگر چنین اثری تجربه میکنید، زمان مصرف را با توجه به دستور محصول و واکنش بدن تنظیم کنید.
تمامی حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت آمیتیس نیک دارو میباشد و هرگونه کپی برداری از آن پیگرد قانونی دارد.
