یائسگی در هر زن میتواند با نشانههای متفاوتی همراه باشد؛ از گرگرفتگیهای شبانه و خواب سبکتر گرفته تا خستگی روزانه و احساس اضطرابی که گاهی دلیل مشخصی برای آن پیدا نمیشود. بعضی زنان این دوره را با علائم بسیار خفیف پشت سر میگذارند، در حالی که برای برخی دیگر، این تغییرات میتوانند روی خواب، انرژی و کیفیت زندگی روزمره اثر بگذارند. طبیعی است که در چنین شرایطی در کنار تغذیه، فعالیت بدنی و مراقبت پزشکی، نام مکملهای گیاهی هم توجه شما را جلب کند. یکی از مکملهایی که بیشتر درباره آن سؤال میشود آشواگاندا است.
پاسخ نه یک «بله» ساده است و نه یک «خیر» قطعی. آنچه امروز میتوان گفت این است که بعضی عصارههای استانداردشده آشواگاندا ممکن است به مدیریت استرس، کیفیت خواب و بخشی از علائم یائسگی کمک کنند. درباره گرگرفتگی و برخی تغییرات هورمونی نیز نتایج اولیه امیدوارکنندهای وجود دارد، اما شواهد هنوز آنقدر گسترده نیستند که آشواگاندا را یک درمان اثباتشده برای یائسگی بدانیم.
اگر بیشتر از هر چیز با استرس، آشفتگی ذهنی، خواب نامناسب یا احساس خستگی درگیر هستید، آشواگاندا میتواند یکی از مکملهایی باشد که ارزش بررسی دارد. شواهد مربوط به استرس و خواب از بخشهای شناختهشدهتر پژوهش درباره این گیاه هستند.
در مورد خود علائم یائسگی هم دادههای انسانی جدیدتری در دسترس قرار گرفته است. در زنان دوره گذار به یائسگی و همینطور زنان پس از یائسگی، بهبود در امتیاز کلی علائم، کیفیت زندگی و در بعضی موارد گرگرفتگی گزارش شده است. بااینحال تعداد تحقیقات مستقیم هنوز محدود است و عصارههایی که در آنها استفاده شدهاند یکسان نیستند.
بنابراین جایگاه علمی آشواگاندا در حال حاضر بیشتر یک مکمل حمایتی است؛ نه جایگزین درمان پزشکی، نه استروژن طبیعی و نه راهحلی که برای همه زنان نتیجه یکسانی داشته باشد.
یائسگی زمانی تأیید میشود که قاعدگی به مدت ۱۲ ماه متوالی متوقف شده باشد و علت دیگری برای این توقف وجود نداشته باشد. اما تغییرات بدن معمولاً مدتها قبل از آخرین قاعدگی شروع میشوند. این دوره را «گذار به یائسگی» یا پریمنوپاز مینامند.
در این سالها، فعالیت تخمدانها و سطح هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون تغییر میکند. استروژن فقط با قاعدگی ارتباط ندارد؛ بر سیستم تنظیم دمای بدن، استخوان، دستگاه ادراریـتناسلی و بخشهایی از عملکرد مغز نیز اثر میگذارد. به همین دلیل تغییرات هورمونی ممکن است خود را به شکل گرگرفتگی، تعریق شبانه، تغییر خواب، نوسان خلق، خشکی واژن یا کاهش تمرکز نشان دهند.
این نکته مهم است، چون هر علامتی که بعد از ۴۵ یا ۵۰ سالگی ظاهر میشود لزوماً «فقط از یائسگی» نیست. برای مثال خستگی میتواند با کمخونی یا اختلال تیروئید ارتباط داشته باشد و بیخوابی ممکن است علتهایی مثل آپنه خواب، استرس یا مصرف بعضی داروها داشته باشد.
همین تفاوتها توضیح میدهند که چرا یک مکمل نمیتواند برای تمام زنان و تمام علائم پاسخ یکسانی ایجاد کند.
آشواگاندا با نام علمی Withania somnifera گیاهی با سابقه طولانی استفاده در طب آیورودا است. مکملهای امروزی آن ممکن است از ریشه، برگ یا ترکیبی از این دو تهیه شوند و از نظر روش استخراج و مقدار ترکیبات فعال با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
از شناختهشدهترین مواد موجود در این گیاه، گروهی از ترکیبات به نام ویتانولیدها هستند. مقدار ویتانولید یکی از معیارهایی است که برای استانداردسازی بعضی عصارهها استفاده میشود، اما فقط دیدن عدد ویتانولید برای قضاوت درباره اثربخشی یک محصول کافی نیست. بخش گیاه، روش استخراج و ترکیب کلی عصاره هم اهمیت دارند.
آشواگاندا معمولاً در منابع گیاهدرمانی در گروه «آداپتوژنها» قرار میگیرد. به زبان ساده، این اصطلاح برای ترکیباتی به کار میرود که ممکن است به سازگاری بهتر بدن با فشارهای جسمی و روانی کمک کنند.
همین ارتباط با استرس، خواب و احساس خستگی باعث شده آشواگاندا برای زنان دوران یائسگی هم مورد توجه قرار بگیرد؛ زیرا در این دوره، علائم جسمی و روانی اغلب از یکدیگر جدا نیستند.
شواهد فعلی درباره آشواگاندا و یائسگی امیدوارکنندهاند، اما هنوز محدودند. بیشترین پشتوانه علمی این گیاه مربوط به کاهش استرس و بهبود کیفیت خواب است؛ در حالی که درباره گرگرفتگی، تغییرات هورمونی، سلامت استخوان و عملکرد جنسی هنوز به دادههای بیشتری نیاز داریم.
در زنان دوره پریمنوپاز، مصرف عصاره ریشه آشواگاندا با بهبود برخی علائم یائسگی و کیفیت زندگی همراه بوده است. در زنان پس از یائسگی نیز نتایجی درباره کاهش علائم و تغییر بعضی نشانگرهای مرتبط با سلامت استخوان گزارش شده است.
همچنین در یک مطالعه جدیدتر، مصرف عصاره استانداردشده آشواگاندا با بهبود گرگرفتگی، استرس و کیفیت زندگی همراه بود. بااینحال، تعداد شرکتکنندگان این پژوهشها محدود بوده و همه مطالعات از یک نوع عصاره استفاده نکردهاند.
در مجموع، آشواگاندا میتواند یک گزینه حمایتی امیدوارکننده در دوران یائسگی باشد، اما هنوز شواهد کافی برای معرفی آن بهعنوان درمان قطعی علائم یائسگی وجود ندارد.
گرگرفتگی از علائم وازوموتور یائسگی است؛ یعنی علائمی که با تنظیم عروق و دمای بدن ارتباط دارند. احساس گرمای ناگهانی در صورت، گردن و بالاتنه، تعریق و گاهی سرمای بعد از آن میتواند در طول روز یا شب اتفاق بیفتد.
تغییر استروژن میتواند حساسیت سیستم تنظیم دمای بدن را تغییر دهد. اما اگر آشواگاندا روی گرگرفتگی اثر داشته باشد، هنوز سازوکار دقیق این اثر در انسان کاملاً روشن نیست.
در کارآزماییهای مستقیم روی زنان، کاهش دفعات یا شدت گرگرفتگی همراه با بهبود سایر علائم گزارش شده است. [۲،۴]
نکته مهم این است که این یافته با جمله «آشواگاندا درمان گرگرفتگی است» تفاوت دارد.
اگر گرگرفتگی خفیف باشد و همراه با استرس یا خواب نامناسب رخ دهد، بررسی یک مکمل مناسب میتواند منطقی باشد. اما اگر گرگرفتگی مکرر، شدید یا مختلکننده خواب و فعالیت روزانه است، بهتر است درباره گزینههای درمانی اختصاصی یائسگی هم با پزشک صحبت شود.
یائسگی فقط مجموعهای از تغییرات هورمونی نیست. کمخوابی، تغییرات بدن، مسئولیتهای خانوادگی و شغلی و نگرانی درباره سلامت آینده میتوانند همزمان فشار روانی را افزایش دهند.
در این شرایط، رابطه استرس و علائم یائسگی میتواند دوطرفه باشد. گرگرفتگی و خواب نامناسب استرس را بیشتر میکنند و استرس بالا نیز ممکن است تحمل فرد در برابر علائم روزانه را کمتر کند.
منابع رسمی NIH اشاره کردهاند که بعضی فرآوردههای آشواگاندا ممکن است به کاهش استرس کمک کنند، هرچند نوع عصاره و مقدار مصرف در تحقیقات مختلف یکسان نبوده است.
بنابراین برای زنی که علاوه بر تغییرات یائسگی، احساس تنش ذهنی و خستگی روانی دارد، نقش احتمالی آشواگاندا در مدیریت استرس از ادعای مبهم «تنظیم هورمونها» علمیتر و قابل دفاعتر است.
البته آشواگاندا درمان افسردگی یا اختلال اضطرابی نیست. اضطراب شدید، حملات پانیک، بیانگیزگی طولانی یا افت محسوس عملکرد روزانه نیاز به ارزیابی جداگانه دارند.
اختلال خواب در دوران یائسگی شکلهای مختلفی دارد. ممکن است دیر به خواب بروید، نیمهشب چند بار بیدار شوید یا صبح احساس کنید با وجود چند ساعت خواب، هنوز خستهاید.
گاهی گرگرفتگی و تعریق شبانه عامل اصلی هستند و گاهی استرس، تغییر ریتم خواب، آپنه خواب یا عوامل دیگری نقش دارند.
آشواگاندا در زمینه خواب، کاربرد بیشتری به نسبت بسیاری از کاربردهای دیگر خود دارد. در بسیاری از مقاله های بین المللی این مورد ذکر شده که عصاره استاندارد شده این گیاه با بهتر شدن بعضی شاخصهای کیفیت خواب همراه بود.
اما یک تفاوت مهم وجود دارد: بیشتر این اطلاعات از جمعیت عمومی به دست آمدهاند، نه فقط زنان یائسه.
پس اگر بیخوابی شما با استرس و آشفتگی ذهنی همراه است، آشواگاندا ممکن است کمککننده باشد. اگر علت اصلی بیدار شدنهای شبانه گرگرفتگی شدید یا یک اختلال خواب باشد، پرداختن به علت اصلی اهمیت بیشتری دارد.
این یکی از بخشهایی است که در تبلیغات اینترنتی بیشترین احتمال اغراق درباره آن وجود دارد.
در بعضی تحقیقات کوتاهمدت روی زنان پریمنوپاز و یائسه، تغییراتی در استرادیول، FSH و LH دیده شده است. FSH و LH هورمونهایی هستند که از مغز ترشح میشوند و با عملکرد تخمدان ارتباط دارند.
اما از این نتیجه نمیتوان بهسادگی گفت:
«آشواگاندا استروژن طبیعی است.» این تعبیر علمی نیست.
هنوز مشخص نیست سازوکار این تغییرات دقیقاً چیست، در استفاده طولانیمدت چه معنایی دارند و آیا در گروههای مختلف زنان به یک شکل دیده میشوند یا نه.
بنابراین آشواگاندا جایگزین استروژن یا هورموندرمانی یائسگی نیست.
احساس افت انرژی در این دوران کاملا طبیعی است، اما علت آن همیشه یکسان نیست.
اگر شبها خواب عمیقی ندارید یا مدت زیادی تحت فشار روانی بودهاید، طبیعی است که صبح انرژی کمتری داشته باشید. در چنین شرایطی، بهبود استرس یا کیفیت خواب میتواند بهطور غیرمستقیم روی احساس انرژی روزانه هم اثر بگذارد.
این همان جایی است که آشواگاندا ممکن است برای بعضی افراد مفید باشد.
اما خستگی شدید و مداوم بهتر است فقط با مکمل پوشانده نشود. کمخونی، اختلالات تیروئید، کمبود بعضی مواد مغذی، افسردگی، مشکلات خواب و بیماریهای مزمن هم میتوانند خود را با خستگی نشان دهند.
به همین دلیل اگر خستگی جدید، شدید یا طولانی است، پیدا کردن علت از افزایش خودسرانه تعداد مکملها مهمتر است.
بعد از یائسگی، کاهش استروژن میتواند سرعت تجزیه بافت استخوانی را افزایش دهد. به همین دلیل توجه به سلامت استخوان در این دوره اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در یک بررسی بالینی روی زنان پس از یائسگی، مصرف عصاره آشواگاندا با تغییرات مثبتی در بعضی شاخصهای مرتبط با سلامت استخوان همراه بود. البته این نتیجه هنوز به این معنا نیست که آشواگاندا میتواند از پوکی استخوان یا شکستگی جلوگیری کند. برای رسیدن به چنین نتیجهای، به بررسیهای دقیقتری درباره تراکم استخوان نیاز داریم.
در نتیجه آشواگاندا در حال حاضر جایگزین دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، ورزش مقاومتی، سنجش تراکم استخوان در افراد واجد شرایط یا درمان اختصاصی پوکی استخوان نیست.
کاهش میل یا رضایت جنسی در دوران یائسگی فقط به یک هورمون وابسته نیست.
خشکی واژن، خستگی، کمخوابی، استرس، وضعیت روانی و کیفیت رابطه همگی ممکن است دخیل باشند.
در زنان غیر یائسه و زنان سالم دارای مشکلات عملکرد جنسی، عصارههای مشخص آشواگاندا با بهبود برخی جنبههای عملکرد و رضایت جنسی همراه بودهاند.
اما این اطلاعات شواهد مستقیم برای زنان پس از یائسگی محسوب نمیشوند. بنابراین نمیتوان آشواگاندا را مکمل اختصاصی افزایش میل جنسی در یائسگی معرفی کرد.
از نظر عملی، آشواگاندا بیشتر زمانی ارزش بررسی دارد که چند شرط کنار هم وجود داشته باشند:
در مقابل، اگر مشکل اصلی خونریزی غیرعادی، کاهش وزن بدون علت، درد لگنی، افسردگی شدید، گرگرفتگی بسیار شدید یا بیخوابی طولانیمدت است، مکمل نباید باعث تأخیر در بررسی علت شود.
| ترکیب | مقدار در دو کپسول |
|---|---|
| عصاره ریشه آشواگاندا | ۶۵۰ میلیگرم |
| استانداردسازی عصاره | ۸٪ ویتانولید |
| عصاره میوه فلفل سیاه | ۱۵ میلیگرم |
مقدار توصیهشده روی محصول روزانه دو کپسول همراه آب یا طبق توصیه پزشک است و موارد مصرف رسمی آن شامل کمک به کاهش استرس، افزایش سطح انرژی و بهبود تمرکز ذکر شده است..
آشواگاندای آمیتیس یک مکمل استانداردشده برای حمایت از مدیریت استرس، انرژی و تمرکز است؛ نه یک داروی درمان یائسگی.
وجود عصاره فلفل سیاه در فرمول نیز بهتنهایی دلیل کافی برای ادعای اثر بیشتر بر علائم یائسگی نیست، زیرا شواهد مستقیم یائسگی مربوط به همین فرمول نهایی در اختیار نداریم.
بسیاری از افراد در مصرف کوتاهمدت آشواگاندا مشکل جدی تجربه نمیکنند، اما این گیاه کاملاً بدون عارضه نیست. عوارضی که ممکن است در بعضی افراد دیده شوند شامل:
اطلاعات موجود نشان میدهد مصرف آشواگاندا در کوتاهمدت، تا حدود سه ماه، بیشتر بررسی شده است. اما درباره مصرف طولانیمدت آن هنوز اطلاعات کافی نداریم و ایمنی آن در دورههای طولانیتر بهطور کامل مشخص نیست.
آشواگاندا ممکن است با بعضی داروها تداخل داشته باشد، از جمله:
همچنین برای افراد مبتلا به اختلالات تیروئید یا بیماریهای خودایمنی و افرادی که قرار است تحت عمل جراحی قرار بگیرند، شروع خودسرانه مکمل توصیه مناسبی نیست.
در اطلاعات رسمی محصول آمیتیس نیز درباره مصرف همزمان با داروهای پایینآورنده قند خون و داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین بر مشورت با پزشک تأکید شده است.
هیچ داروی نسخهای نباید برای شروع آشواگاندا قطع یا کم شود.
«آشواگاندا یک استروژن طبیعی است»
خیر. تغییر بعضی هورمونها در تحقیقات کوتاهمدت به این معنی نیست که آشواگاندا همان عملکرد استروژن را دارد.
«اگر گرگرفتگی داشته باشم حتماً جواب میدهد»
ممکن است در بعضی زنان کمککننده باشد، اما پاسخ افراد یکسان نیست و هنوز شواهد برای چنین ادعای قطعی کافی نیست.
«چون گیاهی است، با داروها تداخل ندارد»
گیاهی بودن به معنی خنثی بودن از نظر دارویی نیست. آشواگاندا میتواند با چند گروه دارویی تداخل داشته باشد.
«هرچه درصد ویتانولید بالاتر باشد، مکمل بهتر است»
استانداردسازی مهم است، اما اثربخشی فقط به یک عدد وابسته نیست. نوع عصاره، بخش گیاه، روش استخراج و مقدار مصرف هم مهم هستند.
«آشواگاندا تمام مشکلات بعد از یائسگی را حل میکند»
خواب، گرگرفتگی، سلامت استخوان، خشکی واژن و تغییرات خلقی علتها و درمانهای متفاوتی دارند. انتظار رفع همه این موارد با یک مکمل واقعبینانه نیست.
آشواگاندا برای یائسگی یک گزینه امیدوارکننده است، اما هنوز یک درمان اثباتشده برای همه علائم این دوران نیست.
بیشترین پشتوانه علمی این گیاه در حال حاضر مربوط به مدیریت استرس و برخی جنبههای کیفیت خواب است. شواهد مستقیم در زنان پریمنوپاز و پس از یائسگی نیز نشان دادهاند که بعضی عصارههای استانداردشده ممکن است به کاهش بخشی از علائم، از جمله گرگرفتگی و افت کیفیت زندگی کمک کنند.
اما هنوز سؤالهای مهمی درباره اثر بلندمدت، بهترین نوع عصاره، مقدار مناسب و میزان اثربخشی در گروههای مختلف زنان باقی مانده است.
بنابراین نگاه واقعبینانه این است که آشواگاندا را یک مکمل حمایتی در کنار سبک زندگی و مراقبت پزشکی بدانیم، نه جایگزین تشخیص یا درمان.
اگر مسئله اصلی شما استرس، خواب نامناسب یا افت انرژی است و بیماری یا تداخل دارویی مهمی ندارید، استفاده از یک فرآورده استاندارد میتواند قابل بررسی باشد.
در مقابل، علائم شدید، طولانی یا غیرعادی بهتر است قبل از شروع یا اضافه کردن مکمل بررسی شوند.
ممکن است برای بعضی زنان مناسب باشد، بهویژه زمانی که استرس، خواب نامناسب یا خستگی بخشی از مشکل است. دادههای مستقیم درباره علائم یائسگی نیز امیدوارکنندهاند، اما هنوز محدود هستند. وجود بیماری تیروئید، خودایمنی، کبدی یا مصرف بعضی داروها میتواند نیاز به بررسی پزشکی قبل از مصرف ایجاد کند.
در چند کارآزمایی انسانی کاهش گرگرفتگی همراه با بهبود سایر علائم یائسگی گزارش شده است. بااینحال هنوز نمیتوان گفت این اثر برای همه زنان یا همه فرآوردههای آشواگاندا یکسان است. گرگرفتگی شدید یا مختلکننده خواب بهتر است بهطور اختصاصی ارزیابی شود.
در بعضی تحقیقات کوتاهمدت، تغییراتی در استرادیول، FSH و LH دیده شده است. این یافته به معنی اثر مشابه استروژندرمانی نیست و پیامد بلندمدت آن هنوز روشن نشده است. بنابراین مصرف آشواگاندا فقط با هدف «بالا بردن استروژن» رویکرد علمی دقیقی نیست.
ممکن است در بعضی افراد کیفیت خواب را بهتر کند، بهخصوص زمانی که استرس و تنش ذهنی نیز وجود دارند. البته بیشتر دادههای مربوط به خواب از جمعیت عمومی آمدهاند و مختص زنان یائسه نیستند. بیخوابی شدید یا طولانی باید از نظر سایر علتها نیز بررسی شود.
در یک تحقیق روی زنان پس از یائسگی، تغییرات مطلوبی در برخی نشانگرهای گردش استخوان مشاهده شد، اما این با اثبات پیشگیری از پوکی استخوان یا شکستگی تفاوت دارد. آشواگاندا در حال حاضر جایگزین ورزش، دریافت مناسب کلسیم و ویتامین D، ارزیابی تراکم استخوان یا درمان اختصاصی پوکی استخوان نیست.
شواهد قابلاعتمادی وجود ندارد که مصرف معمول آشواگاندا مستقیماً باعث افزایش وزن شود. در عین حال، این گیاه مکمل اختصاصی لاغری هم نیست. تغییر وزن در دوران یائسگی معمولاً حاصل مجموعهای از عوامل مانند تغذیه، فعالیت بدنی، خواب، سن و ترکیب بدن است.
یک ساعت ثابت و اثباتشده برای همه وجود ندارد. اگر مصرف باعث خوابآلودگی شود، شب ممکن است قابلتحملتر باشد و اگر هدف قرار دادن مکمل در برنامه روزانه است، مصرف صبح نیز امکانپذیر است. دستور درجشده روی همان محصول و واکنش بدن باید در اولویت باشد.
اطلاعات کافی برای توصیه عمومی این ترکیب وجود ندارد. اگر هورموندرمانی یا داروهای دیگری مصرف میکنید، بهتر است پیش از اضافه کردن آشواگاندا تداخلها و شرایط فردی با پزشک یا داروساز بررسی شوند.
خیر. موارد مصرف رسمی کپسول آشواگاندا و فلفل سیاه آمیتیس شامل کمک به کاهش استرس، افزایش سطح انرژی و بهبود تمرکز است. شواهد یائسگی مربوط به عصارههای دیگری هستند و نباید اثربخشی آنها را مستقیماً به محصول نهایی آمیتیس تعمیم داد.
تمامی حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت آمیتیس نیک دارو میباشد و هرگونه کپی برداری از آن پیگرد قانونی دارد.
