کبودی همان مشکلی است که خود را به شکل یک ناهماهنگی در رنگ پوست، نشان میدهد و بعید است کسی در طول زندگی خود آن را به کرات تجربه نکرده باشد. در واقع این کبودیها زمانی ایجاد میشوند که یک ضربه یا آسیب به پوست، باعث پارگی عروق خونی ریز زیر پوست شده و خون در بافتهای زیرین جمع میشود. این تجمع خون در ابتدا به صورت قرمز یا بنفش دیده میشود و با حضور سلولهای خونی در منطقه آسیبدیده و با فعالیت آنها، به مرور به رنگهای زرد یا قهوهای تبدیل میگردد. التهاب ناشی از کبودی نیز واکنش طبیعی بدن به آسیب است و شامل علائمی مانند تورم، گرمی و درد در محل ضربه میشود. کبودیها معمولاً نگرانی جدی ایجاد نمیکنند و در عرض چند هفته برطرف میشوند؛ اما عوامل زمینهای متعددی مانند سن بالا، نازکی پوست، کمبود برخی ویتامینها یا مصرف داروهای ضد انعقاد خون، میتوانند احتمال بروز کبودیهای بیشتر را افزایش دهند.
برای مثال، افرادی که سن بالاتری دارند و یا پوستشان نازکتر شده، به دلیل کاهش بافت چربی زیر پوستی و شکنندگی عروق، حتی با ضربههای خفیف هم ممکن است دچار کبودی شوند. افزون بر این، کمبود ویتامین C یا K در بدن نیز باعث ضعیفتر شدن دیواره مویرگها و سهولت در ایجاد کبودیهای متعدد خواهد شد. به طور خلاصه، کبودی معمولاً ناشی از ضربه است؛ ولی در صورت تکرار بدون دلیل مشخص باید به اختلالات خونی، کمبود تغذیهای یا اثرات دارویی مشکوک بود. پس از شناسایی و پی بردن به علت کبودی، نوبت انجام اقداماتی است که موجب بهبود و رفع آن میشود. در این مطلب، قصد داریم مؤثرترین این اقدامات را با شما به اشتراک بگذاریم تا دیگر هیچ نگرانی در این زمینه، برای شما وجود نداشته باشد.
برای کاهش درد و التهاب ناشی از ضربه، داروهای مسکن و ضد التهاب خوراکی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن معمولاً تجویز میشوند. این داروها میتوانند درد را تسکین داده و تورم را کم کنند. اما باید در مصرف آنها دقت کرد؛ چرا که این داروها نیز گردش خون را تضعیف کرده و میتوانند احتمال کبودی بیشتر را افزایش دهند. در چنین شرایطی، برخی مکملهای غذایی وجود دارند که میتوانند فرآیند ترمیم را تسریع کنند؛ برای مثال ویتامین C خوراکی در تشکیل کلاژن نقش بسیار مهمی ایفا میکند و دریافت میزان کافی از آن به ترمیم سریعتر بافتهای آسیبدیده کمک شایانی میکند. مکملهای حاوی آنزیم بروملین که به طور طبیعی در آناناس یافت میشود نیز به دلیل خاصیت ضد التهابی خود میتواند میزان کبودی را کاهش دهد. مطالعات مختلفی در این زمینه نشان دادهاند افرادی که قبل از عملهای جراحی آناناس یا مکملهای حاوی بروملین مصرف کردهاند، با میزان کمتری از کبودی مواجه شدهاند. برخی هم آرنیکا را به صورت خوراکی یا ژل موضعی استفاده میکنند. این گیاه، حاوی ترکیبات ضد التهاب مؤثر است و در بررسیها مشخص شده که بسیاری از مطالعات، اثربخشی آرنیکا را در کاهش کبودی تأیید کردهاند. علاوه بر این، مکمل ویتامین K (که نقش کلیدی در لخته شدن و انعقاد خون دارد) و مصرف غذاهای سرشار از آن نیز مفید است. بررسیها نشان میدهند استفاده از پماد ویتامین K بر روی پوست، پس از عملهای زیبایی میتواند شدت کبودی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد؛ البته توجه داشته باشید که همه این مکملها و داروها باید با مشورت پزشک مصرف شوند تا عوارض احتمالی آنها به خوبی کنترل شود.
در مجموع، ترکیبی از کمپرس سرد و گرم، بالا نگه داشتن عضو و استفاده از داروهای گیاهی و ملایم خانگی میتواند روند ترمیم کبودی را سرعت بخشد. آلوئهورا هم یکی از داروهای گیاهی پرکاربرد برای کاهش درد و التهاب پس از آسیبهای پوستی است. مطالعات نشان دادهاند ژل خالص آلوئهورا میتواند به عنوان یک ضد التهاب موضعی عمل کرده و درد ناشی از کبودی را کاهش دهد. برای استفاده، میتوانید ژل آلوئهورا را چند بار در روز مستقیماً روی محل کبودی بمالید تا التهاب و قرمزی به مرور کاهش یابد.
برای کاهش درد و التهاب ناشی از ضربه، داروهای مسکن و ضد التهاب خوراکی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن معمولاً تجویز میشوند. این داروها میتوانند درد را تسکین داده و تورم را کم کنند. اما باید در مصرف آنها دقت کرد؛ چرا که این داروها نیز گردش خون را تضعیف کرده و میتوانند احتمال کبودی بیشتر را افزایش دهند. در چنین شرایطی، برخی مکملهای غذایی وجود دارند که میتوانند فرآیند ترمیم را تسریع کنند؛ برای مثال ویتامین C خوراکی در تشکیل کلاژن نقش بسیار مهمی ایفا میکند و دریافت میزان کافی از آن به ترمیم سریعتر بافتهای آسیبدیده کمک شایانی میکند. مکملهای حاوی آنزیم بروملین که به طور طبیعی در آناناس یافت میشود نیز به دلیل خاصیت ضد التهابی خود میتواند میزان کبودی را کاهش دهد. مطالعات مختلفی در این زمینه نشان دادهاند افرادی که قبل از عملهای جراحی آناناس یا مکملهای حاوی بروملین مصرف کردهاند، با میزان کمتری از کبودی مواجه شدهاند. برخی هم آرنیکا را به صورت خوراکی یا ژل موضعی استفاده میکنند. این گیاه، حاوی ترکیبات ضد التهاب مؤثر است و در بررسیها مشخص شده که بسیاری از مطالعات، اثربخشی آرنیکا را در کاهش کبودی تأیید کردهاند. علاوه بر این، مکمل ویتامین K (که نقش کلیدی در لخته شدن و انعقاد خون دارد) و مصرف غذاهای سرشار از آن نیز مفید است. بررسیها نشان میدهند استفاده از پماد ویتامین K بر روی پوست، پس از عملهای زیبایی میتواند شدت کبودی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد؛ البته توجه داشته باشید که همه این مکملها و داروها باید با مشورت پزشک مصرف شوند تا عوارض احتمالی آنها به خوبی کنترل شود.
روشهای فیزیکی ساده هم نقش مهمی در کاهش کبودی و التهاب دارند. همانطور که گفته شد، کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول پس از آسیب، به کاهش خونریزی موضعی کمک کرده و ورم را کمتر میکند. پس از این مرحله، استفاده از کمپرس گرم باعث افزایش جریان خون و جذب سریعتر خون تجمعیافته میشود. همانگونه که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم، استراحت کافی به ویژه در اندامهای آسیبدیده (مثلاً بلند کردن پاها هنگام دراز کشیدن) فشار وارده را کم کرده و به کاهش درد و تورم کمک قابل توجهی میکند.
حالا نوبت میرسد به یکی دیگر از تکنیکهای مفید و آن هم ماساژ ملایم اطراف محل کبودی (نه مستقیم روی کبودی تازه) است. تحقیقات نشان دادهاند ماساژ زود هنگام بعد از آسیبهای عضلانی میتواند روند التیام را به میزان چشمگیری بهبود بخشد و علائم التهاب مانند تورم را کاهش دهد؛ بنابراین، پس از روز اول یا دوم، ماساژ آهسته و دایرهای ملایم اطراف ناحیه کبود شده ممکن است با بهبود گردش خون موضعی و کمک به پراکنده کردن خون تجمعیافته، سرعت بهبود را بالا ببرد. همچنین، فیزیوتراپی خفیف و حرکات کششی ملایم بعد از برطرف شدن تورم اولیه، میتوانند گردش خون را افزایش داده و از سفت شدن عضلات اطراف محل آسیب جلوگیری کنند.
شما هر چقدر هم که از روشهایی مانند مکملها و یا پمادهای موضعی برای کاهش و یا رفع کبودی استفاده کنید، باز هم هیچ چیز مانند اصلاح سبک زندگی و عادتها نمیتواند نجاتدهنده شما باشد؛ آنگونه که تغییرات جزئی در سبک زندگی میتواند به تسریع بهبودی کمک بسیار بزرگی کنند. در این جهت:
اکثر کبودیها با مراقبتهای خانگی بهبود مییابند؛ اما در برخی شرایط نیاز به بررسی پزشکی است. در صورتی که کبودی با علائم زیر همراه باشد یا بهبود نیابد، حتماً باید به پزشک مراجعه کرد:
در هر یک از این موارد، مراجعه به پزشک متخصص (پوست یا داخلی) برای تشخیص علت زمینهای احتمالی و دریافت درمان مناسب ضروری است. در صورت عدم بهبود طی دو هفته نیز بهتر است با پزشک مشورت شود تا از بروز مشکلات احتمالی جدیتر پیشگیری گردد.
در نهایت باید گفت هیچ درمان جادویی فوری برای کبودی وجود ندارد و تقریباً تمام کبودیها در طول دو تا سه هفته به صورت خود به خودی از بین میروند. با این حال، استفاده از روشهای ترکیبی که پیشتر اثبات شدهاند، میتواند ظاهر کبودی را کاهش داده و روند التیام را تسریع کند. مطالعات نشان دادهاند که اقدامات ساده خانگی مانند استفاده از کمپرس سرد و گرم، استفاده از گیاهانی مانند آرنیکا و آلوئهورا و تغذیه مناسب، باعث کاهش التهاب و سریعتر شدن روند بهبودی میشوند. به طور خلاصه میتوان گفت که با رعایت دستورالعملهای مراقبتی و اصلاح سبک زندگی میتوان چرخه التیام کبودی را بهبود داد و روند انجام آن را در سریعترین حالت ممکن، قرار داد. در پایان توصیه میشود حتی پس از بهبود ظاهری کبودی، از عوامل ایجاد مجدد ضربه پرهیز کرده و در صورت نیاز با پزشک درباره روشهای پیشگیری از کبودیهای آتی مشورت نمایید.
عواملی مانند سن بالا (نازک شدن پوست)، وضعیت ژنتیکی، سوء تغذیه یا مصرف برخی داروها در بروز کبودی نقش بسیار مهمی ایفا میکنند؛ به عنوان مثال، کمبود ویتامینهایی چون ویتامین C یا K باعث شکننده شدن عروق شده و به وجود آمدن کبودی را به مراتب آسانتر میکند. همچنین مصرف داروهای ضد انعقاد خون مانند آسپرین و ایبوپروفن، میتواند احتمال بروز کبودیهای مکرر را افزایش دهد.
بلافاصله بعد از ضربه، از کمپرس سرد (یخ) استفاده کنید تا جریان خون در محل کاهش یابد و کبودی گسترش پیدا نکند. پس از حدود یک تا دو روز، کمپرس گرم یا دوش ولرم باعث افزایش خونرسانی در محل شده و به جذب سریعتر خونی که در زیر پوست جمع شده، کمک میکند.
بله. آنزیم بروملین موجود در آناناس، خواص ضد التهابی دارد و مطالعات نشان میدهد مصرف آناناس یا مکمل بروملین میتواند شدت کبودی و تورم ناشی از آسیب را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
آرنیکا (Arnica montana) گیاهی کوهستانی با خواص ضد التهاب طبیعی است. استفاده موضعی از ژل یا کرم آرنیکا روی محل کبودی میتواند التهاب را به شدت کم کند. همچنین مصرف برخی مکملهای آرنیکا به صورت خوراکی به گفته برخی مطالعات، به بهبود سریعتر کبودیها کمک کردهاند.
بله. ویتامین K نقش مهمی در لخته شدن خون دارد. مطالعات نشان دادهاند مالیدن کرم ویتامین K روی پوست اطراف محل کبودی، میتواند شدت و مدت کبودی را کاهش دهد؛ به همین دلیل، مصرف غذاهای سرشار از این ویتامین (مثل سبزیجات با برگ سبز) یا مکملهای حاوی ویتامین K بسیار مفید است.
داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن و آسپرین، ممکن است خون را رقیق کنند؛ در نتیجه، اگرچه این داروها درد را به شدت کاهش میدهند، ولی میتوانند کبودی را بدتر کنند. از این رو، توصیه میشود در روزهای اولیه پس از آسیب، از این داروها کمتر استفاده شود (تا جای ممکن) و اگر نیاز به تسکین درد است، حتماً در این خصوص با پزشک مربوطه مشورت شود.
اگر کبودی بسیار بزرگ، دردناک یا بدون دلیل مشخص ایجاد شد، یا بیش از دو هفته بهبود نیافت، حتماً باید پزشک مراجعه شود. در صورت مشاهده علائم عفونت مانند قرمزی شدید، چرک و تب یا خونریزی غیر معمول، فوراً باید به مراکز درمانی مراجعه کرد.
تمامی حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت آمیتیس نیک دارو میباشد و هرگونه کپی برداری از آن پیگرد قانونی دارد.
