زندگی مدرن و گره خورده با تکنولوژی امروزی، موجب افزایش فشارهای روانی و اضطراب در تمام دنیا شده است. بدیهی است که در چنین شرایطی، هورمون کورتیزول که به هورمون استرس معروف است، از حالت نرمال خود خارج شده و موجب ایجاد اختلالاتی در زندگی روزمره و روند طبیعی آن شود؛ چرا که این هورمون نقش مهمی در واکنش بدن به فشارهای درونی و بیرونی ایفا میکند. اگر سطح کورتیزول به صورت مزمن بالا بماند، ممکن است باعث بروز علائمی مانند افزایش وزن و تجمع چربی، به ویژه در ناحیه شکم، خستگی مفرط، فشار خون بالا و حتی افسردگی شود؛ به همین دلیل، بسیاری از افراد به دنبال راههایی برای کاهش طبیعی کورتیزول و مدیریت استرس هستند. یکی از راهکارهای مؤثر در این زمینه، استفاده از مکملهای گیاهی آداپتوژن مانند آشواگاندا است. پژوهشها نشان میدهند این گیاه با مهار هورمون استرس (کورتیزول) میتواند مقاومت بدن را در برابر فشارهای روانی افزایش دهد. در این مطلب به بررسی روشهای کاهش سطح کورتیزول در بدن و به ویژه نقش گیاه آشواگاندا در این فرآیند میپردازیم و شما را با راهکاری مؤثر برای کنترل سطح این هورمون آشنا خواهیم کرد.
کورتیزول یک هورمون استروئیدی است که توسط غدد فوق کلیه ترشح میشود. این هورمون در شرایط استرسزا فعال شده و نقش مهمی در تنظیم فعالیتهای اساسی بدن دارد؛ از جمله سوخت و ساز انرژی (گلوکز و چربی)، تنظیم فشار خون و پاسخهای مرتبط با سیستم ایمنی. به بیانی دیگر، کورتیزول بخشی از مکانیسم “جنگ یا گریز” بدن است که در مواجهه با استرس به کار گرفته میشود. در شرایط تعادل، کورتیزول به عملکرد طبیعی بدن کمک میکند؛ اما وقتی به صورت مزمن سطح آن بالا برود (حالتی که به آن هایپرکورتیزولیسم میگوییم)، سلامت عمومی را تهدید میکند. افزایش بلند مدت کورتیزول میتواند سیستم عصبی را تحریک کرده و باعث ایجاد مشکلاتی از قیبل بیخوابی، اضطراب و مشکلات جسمی شود. به همین دلیل، کاهش طبیعی کورتیزول با حفظ تعادل هورمونی و کنترل استرس، اهمیت بسیار بالایی دارد.
بالا رفتن مداوم سطح کورتیزول (یا همان هایپرکورتیزولیسم) میتواند علائم متعددی در بدن ایجاد کند. از میان شایعترین این علائم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
این علائم فارغ از مشکلات جسمی که ایجاد میکنند، به طور همزمان بار روانی را نیز تشدید میکنند؛ برای مثال ممکن است فردی که کورتیزول بالایی دارد، علائم اضطراب و خستگی را تجربه کند و همین موضوع، به نوبه خود استرس بیشتری ایجاد کرده و به چرخه معیوب استرس و کورتیزول دامن بزند.
راهکارهای متعددی برای مدیریت استرس و کاهش طبیعی کورتیزول وجود دارد. از اساسیترین روشهای آن میتوان به خواب کافی (حدود ۷ الی ۸ ساعت در شب)، تغذیه سالم (کاهش مصرف قند، کافئین و غذاهای فرآوریشده) و ورزش منظم (فعالیتهای هوازی مانند پیادهروی یا دویدن) اشاره کرد. علاوه بر این، روشهای آرامشبخش دیگر نیز بسیار مؤثر هستند؛ از جمله: تمرین مدیتیشن، تنفس عمیق، یوگا یا دریافت ماساژ که میتواند به کاهش تنش عضلانی و آرامش ذهن کمک کرده و در نتیجه، سطح کورتیزول را پایین بیاورد. بنابراین، به طور کلی نکات زیر میتواند به کاهش طبیعی کورتیزول در بدن کمک کند:
در کنار روشهای فوق، استفاده از مکملهای گیاهی آداپتوژن نیز مورد توجه قرار گرفته است. آداپتوژنها موادی هستند که به تنظیم پاسخ بدن به استرس کمک میکنند و به عنوان یکی از گزینههای فوقالعاده برای کاهش استرس و تنظیم هورمونهای استرس مورد استفاده قرار میگیرند؛ به عنوان مثال، آشواگاندا از شناختهشدهترین آداپتوژنها است که مطالعات انجامشده در این زمینه نشان میدهند میتواند استرس و سطح کورتیزول را به شدت کاهش دهد. این مکمل و سایر مکملهای گیاهی به صورت قرص یا کپسول عرضه میشوند و معمولاً حاوی عصاره استاندارد گیاهانی مانند آشواگاندا هستند.
آشواگاندا یا Withania somnifera گیاهی است که در طب سنتی هندی (آیورودا)، سابقه استفاده بیش از سه هزار ساله دارد. این گیاه به عنوان یک آداپتوژن شناخته میشود؛ به این معنی که میتواند به صورت طبیعی، توانایی بدن را در مواجهه با انواع استرسها افزایش دهد. تحقیقات جدید نیز نشان دادهاند که ترکیبات ویژه گیاه آشواگاندا (از جمله ویتانولیدها)، اثرات آرامبخش و ضد استرس دارند؛ به عنوان مثال، کاربرد آشواگاندا در طب سنتی برای کاهش اضطراب و بهبود عملکرد جسمی و روانی اثبات شده است. همچنین، در بررسیهای اخیر نیز به عنوان یک مکمل طبیعی محبوب برای مدیریت استرس معرفی شده است که میتواند کمک بزرگی به کاهش فشارهای روانی روزمره کند.
آشواگاندا حاوی ترکیبات فعالی است که به کنترل محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-غدد فوق کلیه (HPA axis) کمک میکنند (محور HPA مسئول تحریک تولید کورتیزول در شرایط استرس است). با تنظیم فعالیت این محور، آشواگاندا میتواند در کاهش پاسخ به استرس در بدن مؤثر باشد. در بسیاری از موارد، این گیاه به صورت مکمل (کپسول یا قرص) مصرف میشود تا با دوزهای کنترلشده، اثرات ثابتی بر تعادل هورمونی داشته باشد. مصرف منظم آشواگاندا در کنار یک سبک زندگی سالم میتواند یکی از راههای طبیعی و بدون عارضه برای پایین آوردن سطح کورتیزول و دور ماندن از آسیبها و مشکلات ناشی از بالا بودن این هورمون در بدن باشد. برای آشنایی بیشتر با آشواگاندا مقالهی “خواص آشواگاندا چیست؟ مروری جامع یک با برای همیشه!“
همانطور که پیشتر نیز اشاره کردیم، مطالعات بالینی متعددی نشان دادهاند که مصرف منظم عصاره آشواگاندا میتواند میزان استرس و سطح کورتیزول را به طور چشمگیری کاهش دهد. برای نمونه، یک بازبینی سیستماتیک نشان داد در پژوهشهای کنترلشده، افراد مصرفکننده آشواگاندا به طور معناداری استرس و اضطراب کمتری گزارش دادند و سطح کورتیزول آنها نسبت به گروه دارونما کاهش یافت. در بسیاری از این مطالعات، دوزهای روزانه ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیگرم عصاره استاندارد آشواگاندا انتخاب شده بود که موجب شد اثربخشی خوبی نشان دهد.
یک مطالعه کنترلشده نیز مصرف روزانه ۳۰۰ میلیگرم آشواگاندا برای ۶ هفته را بررسی کرد. نتایج این تحقیق حاکی از این بود که در گروه مصرفکننده آشواگاندا کاهش متوسط ۲۶٪ در سطح کورتیزول دیده شد و علائم اضطراب و خستگی افراد نیز به طور قابل توجهی کاهش یافت. این یافتهها نشان میدهند حتی دوزهای میانه عصاره این گیاه میتواند به میزان چشمگیری در تعادل هورمونی افراد، مؤثر باشد.
به طور خلاصه، فواید آشواگاندا برای بدن به شرح زیر است:
همانطور که پیشتر هم ذکر شد، بسیاری از پژوهشها حاکی از تأثیر مثبت آشواگاندا بر تنظیم سطح کورتیزول هستند؛ به همین دلیل، استفاده از مکملهای استاندارد آشواگاندا میتواند بخشی از استراتژی مدیریت استرس باشد. برای آشنایی بیشتر به خواص این گیاه معجزه گر مقالهی “خواص آشواگاندا که شما را شگفتزده خواهد کرد!” را مطالعه کنید.
شرکت آمیتیس نیک دارو به عنوان یکی از تولیدکنندگان معتبر مکملهای گیاهی، محصولی حاوی عصاره آشواگاندا به نام مکمل آشواگاندا عرضه کرده است. آمیتیس نیک دارو، محصولات استاندارد و باکیفیتی از عصاره آشواگاندا تولید میکند که یکی از مهمترین آنها کپسول آشواگاندا است. مکمل آشواگاندا آمیتیس نیک دارو به صورت بستههای ۶۰ عددی عرضه میشود و در فرمولاسیون آن از عصاره ریشه آشواگاندا به همراه عصاره فلفل سیاه استفاده شده است تا جذب ترکیبات فعال آن تا جای ممکن افزایش یابد.
این مکمل، به ویژه برای کسانی طراحی شده که با استرس و اضطراب مداوم مواجه هستند. بر اساس گزارشهای منتشر شده، بسیاری از پزشکان و متخصصان تغذیه مکمل آشواگاندا آمیتیس نیک دارو را در برنامه کاهش استرس، بهبود خواب و تقویت سیستم ایمنی توصیه میکنند. از جمله فوایدی که این محصول برای مصرفکنندگان دارد، عبارتاند از:
نحوه مصرف این مکمل معمولاً به صورت دو کپسول در روز (یک عدد صبح و یک عدد شب) همراه با وعدههای غذایی است. توصیه میشود برای مشاهده نتایج بهتر، مصرف منظم و طولانی مدت این مکمل را در نظر داشته باشید. برای آشنایی بیشتر با بهترین مکمل آشواگاندا در ایران مقاله “خواص مکمل آشواگاندا که هرگز نمیدانستید!” را مطالعه کنید.
گرچه آشواگاندا به طور کلی ایمن محسوب میشود، ولی مانند سایر مکملها ممکن است در برخی افراد با اثرات جانبی خفیف همراه باشد. بر اساس گزارشها، مصرف بیش از حد یا نامناسب این مکمل گاهی میتواند مشکلات جزئی گوارشی (مانند نفخ یا اسهال) به همراه داشته باشد. همچنین، در موارد نادری سردرد یا سرگیجه نیز گزارش شده است. از این رو، توصیه میشود در صورت بروز هر گونه علامت نامطلوب، مصرف را قطع کرده و با پزشک خود مشورت کنید.
علاوه بر این، برخی گروههای خاص لازم است احتیاط بیشتری به خرج دهند؛ از جمله:
به طور کلی، رعایت دستور مصرف و توجه به این نکات ایمنی، ریسک عوارض را به حداقل میرساند. درست است که مصرف منظم و پایدار آشواگاندا معمولاً برای اکثر افراد با فواید قابل توجهی همراه است، ولی به شرطی که موارد احتیاط، کاملاً رعایت شود.
کاهش استرس و تنظیم سطح کورتیزول، گامی اساسی در حفظ سلامت جسم و روان محسوب میشود. همانطور که بررسی شد، روشهای زندگی سالم مانند خواب کافی، تغذیه متعادل و مدیریت استرس نقش اساسی در این زمینه دارند. در کنار این اقدامات، استفاده از مکملهای گیاهی آداپتوژن نظیر آشواگاندا میتواند به تعادل هورمونی کمک کند. مطالعات علمی متعدد نشان دادهاند مصرف آشواگاندا میزان استرس و به دنبال آن سطح کورتیزول را کاهش داده و به بهبود علائم مرتبط با استرس به شدت کمک میکند.
مکمل آشواگاندا شرکت آمیتیس نیک دارو، با داشتن عصاره استاندارد و فرمولاسیون همراه با فلفل سیاه برای جذب بهتر، یکی از گزینههای مؤثر در این زمینه است. مصرف منظم این مکمل در کنار رعایت نکات مرتبط با سبک زندگی، میتواند به احساس آرامش بیشتر، خواب بهتر و کنترل استرس کمک کند. در نهایت توصیه میشود پیش از شروع هر برنامه مکمل درمانی با یک پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید تا بهترین نتیجه را کسب کنید و احتمال بروز هر گونه عارضه جانبی را به حداقل برسانید.
بله. پژوهشهای متعدد نشان دادهاند که مصرف گیاه آشواگانداو یا مکملهای آن، میتواند سطح کورتیزول را به طور قابل توجهی کاهش دهد. به عنوان مثال، یک مطالعه کنترلشده گزارش کرد که مصرف روزانه ۳۰۰ میلیگرم عصاره استاندارد آشواگاندا به مدت ۶ هفته، به کاهش متوسط ۲۶٪ در سطح کورتیزول منجر شد. این نتایج نشان میدهند که آشواگاندا به عنوان یک مکمل گیاهی میتواند به تعادل هورمونی و کاهش استرس کمک کند.
طبق مطالعات علمی و توصیه متخصصان، معمولاً دوز روزانه ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیگرم عصاره استاندارد آشواگاندا مؤثر گزارش شده است. برای مثال، یک توصیه بینالمللی دوز ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیگرم در روز را برای اختلال اضطراب عمومی مؤثر دانسته است. با این حال، مقدار دقیق مصرف بسته به شرایط فرد (سن، وزن، سلامت کلی) میتواند متفاوت باشد. بنابراین قبل از تعیین دوز مشخص، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه ضرورت دارد.
اثر آرامبخش و کاهش استرس آشواگاندا معمولاً پس از چند هفته مصرف منظم ظاهر میشود. بسیاری از مطالعات بالینی دورههای مصرف ۶ تا ۸ هفتهای را بررسی کردهاند و نتایج قابل ملاحظهای در این مدت دیده شده است. همچنین بر اساس تجربه مصرفکنندگان و منابع تخصصی، برای مشاهده اثرات مطلوب بهتر است حداقل ۲ الی ۳ ماه مصرف پیوسته داشته باشید. صبور بودن و ادامه دادن مصرف طبق دستور، میتواند نتایج مطلوب ناشی از مصرف را به حداکثر میزان ممکن برساند.
مصرف آشواگاندا به طور کلی بیخطر است؛ اما ممکن است در برخی افراد، عوارض جزئی مانند ناراحتی گوارشی، سردرد یا سرگیجه خفیف ایجاد کند. این علائم معمولاً با کاهش دوز یا توقف مصرف برطرف میشوند. در هر صورت، برای استفاده از هر مکمل جدیدی از جمله آشواگاندا آمیتیس نیک دارو، توصیه میشود نکات احتیاط را رعایت کرده و در صورت وجود بیماری زمینهای یا تداخل دارویی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. به عنوان مثال، زنان باردار یا شیرده و افراد با بیماریهای خاص باید قبل از مصرف حتماً با پزشک متخصص در این زمینه مشورت کنند.
قرص کاهش کورتیزول معمولاً شامل مکملها یا داروهایی است که هدفشان کمک به کاهش استرس و تنظیم کورتیزول است. در واقع، هیچ داروی معجزهآسای واحدی به نام «قرص کورتیزول» برای عموم وجود ندارد؛ اما مکملهای گیاهی استاندارد مانند آشواگاندا به عنوان یک راهکار طبیعی برای کمک به تنظیم کورتیزول و کاهش استرس شناخته میشوند. در کنار استفاده از این مکملها، رعایت شیوه زندگی سالم بسیار حائز اهمیت است تا اثرات قابل توجه آن مشاهده شود.
افرادی که به بیماریهای خاص دچار هستند و یا دارو مصرف میکنند؛ خصوصاً افراد مبتلا به بیماریهای خود ایمنی یا دیابت، باید پیش از مصرف مکمل آشواگاندا با پزشک خود مشورت کنند. همچنین خانمهای باردار و شیرده بدون نظر پزشک باید از مصرف این مکمل خودداری کنند؛ زیرا برخی ترکیبات موجود در آشواگاندا ممکن است مشکلاتی مانند تحریک عضلات رحمی ایجاد کند. به طور خلاصه، در صورت داشتن هر بیماری مزمن یا مصرف داروی خاص، مشورت پزشکی فراموش نشود.
مطالعات نشان میدهند مصرف بلند مدت (چند ماهه) آشواگاندا در دوزهای توصیه شده معمولاً بیخطر است و عوارض جدی بسیار کمی به همراه دارد. با این حال، به دلیل احتمال تداخلات دارویی و اثرات فردی، توصیه میشود به دورههای استراحت بین مصرف و همچنین کنترل دورهای وضعیت سلامتی توجه کنید. در صورت ایجاد عوارض پی در پی، فوراً مصرف را قطع کرده و با پزشک متخصص مشورت نمایید.
تمامی حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت آمیتیس نیک دارو میباشد و هرگونه کپی برداری از آن پیگرد قانونی دارد.
